Vấn đề sở hữu trí tuệ trong quá trình hội nhập nền kinh tế quốc tế

Vấn đề sở hữu trí tuệ trong quá trình hội nhập 

Khi đối chiếu với Hiệp định về sở hữu trí tuệ liên quan đến thương mại (TRIPS), cho thấy rằng hệ thống sở hữu trí tuệ của Việt Nam còn rất nhiều điểm chưa phù hợp. Với mong muốn nhanh chóng  được hội nhập với nền kinh tế quốc tế và mở đường cho hoạt động đầu tư từ nước ngoài, Việt Nam đã xây dựng một Chương trình về sở hữu trí tuệ nói chung nhằm mục tiêu chung là làm cho hệ thống sở hữu trí tuệ của Việt Nam ngày càng hoàn thiện hơn với các quy định trong TRIPS vào ngày 1/1/2000. Đây là mốc thời gian mà Hiệp định TRIPS đã ấn định cho các nước thành viên trong Tổ chức Thương mại thế giới là các nước đang phát triển hoặc đang trong cơ chế chuyển đổi nền kinh tế phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về sở hữu trí tuệ của hiệp định. Theo Tiến sĩ Markus Cornaro, Đại sứ - Trưởng phái đoàn đại diện Uỷ ban Châu Âu tại Việt Nam cho hay: “Quyền sở hữu trí tuệ nhằm khuyến khích các hoạt động sáng tạo và đổi mới. Sở hữu trí tuệ mang lại sự tin tưởng cho chủ sở hữu khi chuyển giao kiến thức, công nghệ và bí quyết cho các bên đối tác. Không thể nói hết về nhu cầu phát triển được một hệ thống bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ hiện đại, có thể vận hành trôi chảy và được thực thi một cách đầy đủ. Đây là tâm điểm cho sự phát triển các quan hệ thương mại song phương và đầu tư dài hạn, lành mạnh, giúp tạo cơ sở cho việc chuyển giao công nghệ thành công giữa các bên tham gia”.

 Quyền sở hữu trí tuệ đã và đang khẳng định vai trò quan trọng trong quá trình hình thành một nền kinh tế toàn diện và phát triển bền vững trong thời kỳ hội nhập nền kinh tế quốc tế. Văn bằng bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ là vật chứng bảo đảm cho sự thành công của mỗi cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp khi tiến vào thị trường thế giới. Trong quá trình hội nhập nền kinh tế quốc tế, các doanh nghiệp Việt Nam buộc phải tham gia vào môi trường cạnh tranh quốc tế với cường độ cao, và gặp phải những yêu cầu chặt chẽ về thực thi các quy định về sở hữu công nghiệp. Đó cũng là một trong những vấn đề mà các đối tác quốc tế quan tâm trong quá trình đàm phán gia nhập vào Tổ chức Thương mại thế giới của Việt Nam. Bà Virginia Foote, Phó Chủ tịch, hội đồng thương mại Việt - Mỹ cho hay: “Tôi cho rằng sở hữu trí tuệ cũng là một vấn đề lớn của Việt Nam. Tất nhiên là Việt Nam sẽ thực hiện tốt vấn đề về sở hữu trí tụê. Nhưng, trong quá trình hội nhập với nền kinh tế thế giới, cũng có một số nước đã  tham gia vào Tổ chức Thương mại thế giới nhưng không thực hiện được cam kết và đấy cũng là vấn đề được đặt ra cho Việt Nam. Những chuẩn mực mà Việt Nam đã cam kết thực hiện chúng tôi cũng đang trong quá trình xem xét xem trên thực tế sẽ được thực hiện như thế nào”.

Nâng cao ý thức coi trọng vấn đề quyền sở hữu trí tuệ

Vi phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn đang xảy ra trên các quốc gia trên thế giới không chỉ riêng Việt Nam. Tuy nhiên tại Việt Nam thì không chỉ riêng người dân chưa nhận thức về quyền sở hữu trí tuệ, mà ngay cả các cơ quan quản lý và các doanh nghiệp cũng chưa coi trọng vấn đề sở hữu trí tuệ.

Trong môi trường kinh tế thị trường hiện nay, việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, kiểu dáng sáng chế, sở hữu trí tuệ đang là cách bảo hộ quyền lợi thiết thực nhất trong kinh doanh của các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp. Hầu như trong nhãn hiệu đã được đăng ký thì chỉ có 20% là của doanh nghiệp Việt Nam, nhưng đa só là của các doanh nghiệp tư nhân còn rất ít doanh nghiệp nhà nước đăng ký.

Vấn đề xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của Việt Nam đang trở nên phức tạp. Hàng giả, hàng nhái được bày bán công khai, nguy cơ sẽ tăng cao khi nước ta mở cửa rộng rãi hơn. Ý thức của người tiêu dùng về vấn đề sử dụng hàng nhái hàng kém chất lượng vì ham rẻ cũng là vấn đề đáng lo ngại.
Có thể nói tài sản trí tuệ của doanh nghiệp có vai trò không hề nhỏ trong các hoạt động kinh doanh. Tài sản này sẽ giúp doanh nghiệp tăng cường nâng cao vị thế, sự uy tín và mức cạnh tranh để nâng cao doanh thu và lợi nhuận. Và trong nền kinh tế mở cửa hiện nay thì đăng ký quyền sở hữu trí tuệ chính là công cụ đắc lực đối với việc phát triển xã hội của các quốc gia hiện nay. Vấn đề này cũng rất quan trọng trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam hiện nay.